In Staphorst, Groningen, Friesland en Drenthe, op Urk en in Zeeland worden oorijzers gedragen. Een oorijzer is een typisch Nederlands "hulpstuk". Een beugel die om het hoofd klemt en waaraan je een kanten muts kunt vastmaken. Onder het oorijzer en de kanten muts werd een (meestal zwarte) ondermuts gedragen. Zo bleef de kanten muts langer schoon.

Oorijzers worden al sinds de 16e eeuw gedragen. Oorspronkelijk was het oorijzer een verbogen ijzeren draad die aan de achterkant van het hoofd onder het haar doorliep en tegen de wangen aandrukte. Op Urk wordt een oorijzer gedragen dat het meest op het oorspronkelijke oorijzer lijkt.

Aan de uiteinden had het oorijzer knopjes zodat het scherpe ijzer niet in het gezicht prikte. Het ijzer roestte bij vochtig weer, vandaar dat er later materialen gebruikt werden die beter tegen het Hollandse klimaat bestand waren.

De klem werd niet alleen als functioneel hulpmiddel, maar ook als pronkjuweel gebruikt. De knopjes werden een sieraad in de vorm van vogelkopjes of slangen. Achter het versierde uiteinde zaten gaatjes waardoor spelden gestoken konden worden om de muts mee vast te zetten. Ook die spelden werden gebruikt om mee te pronken.

In het noorden van het land groeide de beugel van het oorijzer zo breed uit totdat het bijna het gehele hoofd omsloot. Uiteraard werd zo`n waardevol oorijzer alleen gedragen door rijke mensen die zich dat konden veroorloven. Sieraden en oorijzers waren statussymbolen waarmee je kon pronken. Boerenarbeiders en arme mensen droegen hooguit een smal koperen of zilveren oorijzertje of zelfs alleen maar een hoofddoek.

Eerste oorijzer

een belangrijk moment. Je eerste oorijzer.

Rond het 18e jaar kreeg Friezin van rijke komaf haar eerste oorijzer. Het lange haar, dat altijd onder een muts zat werd dan afgeknipt.

Urk

Het Urker oorijzer lijkt het meest op de oorspronkelijke oorijzers uit de 16e eeuw

Staphorst

Een rijke boerin had een oorijzer met meer en grotere krullen dan een minder rijke boerin.

Websites

http://collectie.friesmuseum.nl

http://www.museum.opurk.nl